geschiedenis
bewoners en eigenaren

in het entreeportaal van de Domkerk


periode 1890-1999
Overzicht bewoners /
eigenaren (vanaf 1420)
I. Kanunnikenwoning (1417–1505)
Het huis werd in 1417 gebouwd als een woning voor kanunniken van het Domkapittel.
1. Peter van Praest
Periode: ca. 1420–1450
Functie: Kanunnik van de Dom
Status: zeer waarschijnlijke bewoner
Toelichting: Peter van Praest wordt in de archieven aangeduid als kanunnik van de domus canonici iuxta ambitum ecclesiae, ofwel ‘het huis van de kanunnik naast de kloostergang van de kerk’. De enige woning die in deze periode aan die beschrijving voldoet, is het huis dat wij nu kennen als Achter de Dom 5.
2. Diverse anonieme kanunniken
Periode: 1417–1499
Functie: Kanunniken van het Domkapittel
Status: Zeer waarschijnlijke bewoners
Toelichting: Het huis was gebouwd als domus canonici; het is vrijwel zeker dat meerdere kanunniken hier woonden, maar hun namen zijn niet overgeleverd.
3. Evert Zoudenbalch
Periode: 19–26 november 1499 (eigenaar)
Functie: Thesaurier van de Dom, bestuurder, diplomaat
Status: Geverifieerde eigenaar, geen bewoner
Toelichting: Kocht het huis strategisch, maar woonde er niet.
4. Henricus van Mondwijck
Periode: 1499–1505
Functie: Kanunnik van de Dom
Status: Geverifieerde bewoner
Toelichting: Kocht het huis van Zoudenbalch; zijn grafsteen ligt nog altijd in het entreeportaal van de Domkerk.
II. Choraalhuis (1506–ca. 1700)
Vanaf 1506 werd het huis het officiële Choraalhuis van de Domkerk.
5. De pueri chori (koorknapen)
Periode: 1506–ca. 1700
Functie: Jongens die de dagelijkse liturgie zongen
Status: Geverifieerde bewoners (groep)
Toelichting: 8–12 jongens woonden permanent in het huis.
6. Magister puerorum (koormeesters)
Periode: 1506–ca. 1700
Functie: Leiding, discipline, muzikale vorming
Status: Functionele bewoners
Toelichting: Namen zijn bekend in archieven, maar niet altijd gekoppeld aan dit adres.
7. Choraalmoeders
Periode: 1506–ca. 1700
Functie: Huishouding, maaltijden, zorg
Status: Functionele bewoners
Toelichting: Onmisbare figuren in het dagelijks leven van het Choraalhuis.
III. Wereldlijk kapittelhuis (ca. 1580–1795)
Na de Reformatie verloor het huis zijn functie als Choraalhuis. Het bleef kapittelbezit, maar kreeg een wereldlijke invulling.
8. Kapittelbeambten
Periode: 17e–18e eeuw
Functie: Administrateurs, rentmeesters, kosterlijke functies Status: Zeer waarschijnlijke bewoners
Toelichting: Het huis bleef in handen van het kapittel; beambten werden vaak in dergelijke panden gehuisvest.
9. Predikanten en kerkelijk personeel (protestants)
Periode: 17e–18e eeuw
Functie: Dompredikanten, kerkelijke functionarissen
Status: Waarschijnlijke bewoners
Toelichting: De nabijheid van de Domkerk maakte het huis aantrekkelijk voor protestantse geestelijken.
10. Stedelijke notabelen en geleerden
Periode: 17e–18e eeuw
Functie: Juristen, bestuurders, academici
Status: Waarschijnlijke bewoners
Toelichting: De immuniteit werd in deze periode een rustige woonplek voor gegoede burgers.
IV. Burgerwoning (19e–20e eeuw)
Na de Franse tijd verloor het huis zijn kerkelijke functie en werd het een burgerwoning.
Na de Franse tijd verloor het huis zijn kerkelijke functie en werd het een burgerwoning. De exacte namen van de bewoners moeten nog worden vastgesteld op basis van bevolkingsregisters, kadastrale gegevens en adresboeken. Wel zijn de volgende categorieën bewoners geverifieerd:
– Gegoede burgerlijke families
– Predikanten en kerkelijke functionarissen
– Universitaire docenten en professoren
– Stedelijke functionarissen
– Welgestelde weduwen en renteniers
V. Moderne periode (21e eeuw)
Namen zijn niet openbaar om privacyredenen.
Klik op een van de links hieronder voor uitgebreide informatie over een specifieke tijdsperiode.
Samenvatting
Een korte geschiedenis van de monumentenwoning van het prille begin tot het heden
tijdstijdsperiode 1
De periode voorafgaand aan de bouw van de woning (tot 1417)
tijdsperiode 2
Het kanunnikenhuis (1417–1506)
tijdsperiode 3
De choraalwoning (1506–1580)
tijdsperiode 4
Van choraalwoning naar rectorwoning (1580–1795)
tijdsperiode 5
Van rectorwoning naar burgerwoning (1795-2000)
tijdsperiode 6
Een huis dat opnieuw wordt gelezen (21e eeuw)
Foto’s van het pand
historische prenten en foto’s van het pand van 1750 tot heden
rijksmonumentenpaspoort
Het rijksmonument bevat resten van het fort (castellum), resten van vroegmiddeleeuwse kerkgebouwen en keizerlijke en bisschoppelijke residentiegebouwen
bewoners/eigenaren
Gerangschikt per periode, met naam, functie en mate van zekerheid
bronnen
Gepubliceerde boeken en artikelen, bouwhistorisch onderzoek, archiefbronnen, digitale bronnen
